(Thanhhoa.dcs.vn): Trong thời gian qua, HĐND các cấp trên địa bàn tỉnh đã quan tâm thực hiện chức năng giám sát đối với hoạt động của các cơ quan tư pháp, góp phần nâng cao chất lượng công tác điều tra, xét xử, thi hành án; tạo sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và trong thực tiễn công tác giám sát hoạt động của các cơ quan tư pháp; đưa hoạt động giám sát ngày càng đi vào nền nếp và thực chất hơn.
Tại các kỳ họp thường kỳ, HĐND hai cấp (tỉnh, huyện) đã xem xét các báo cáo của Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và cơ quan Thi hành án cùng cấp. Trước mỗi kỳ họp, theo nội dung kỳ họp và sự phân công của Thường trực HĐND, Ban Pháp chế đã khảo sát, nắm tình hình hoạt động của các cơ quan tư pháp để tiến hành việc thẩm tra các báo cáo trình tại kỳ họp. Trên cơ sở đó, các đại biểu HĐND, đặc biệt là các đại biểu chuyên trách các Ban HĐND đã chủ động, tăng cường thảo luận, chất vấn về hoạt động của ngành Tư pháp tại các kỳ họp HĐND hai cấp. Nhìn chung, các cơ quan tư pháp đã chủ động phối hợp thường xuyên với các cấp, các ngành triển khai có hiệu quả Chương trình quốc gia về phòng, chống tội phạm; phòng chống tham nhũng, chống lãng phí; xử lý kịp thời tin tố giác tội phạm, ngăn chặn kịp thời những vấn đề phát sinh, ngăn chặn hình thành tội phạm hoạt động theo kiểu "xã hội đen". Công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án bảo đảm theo luật định, chất lượng ngày càng được nâng lên; tỷ lệ khám phá án hằng năm đạt cao. Các cơ quan tư pháp đã phối hợp tổ chức tốt một số phiên tòa mẫu, kịp thời rút kinh nghiệm tổ chức các phiên tòa xét xử lưu động...
Cùng với việc giám sát tại kỳ họp, trong nhiệm kỳ 2016- 2021, Thường trực HĐND, Ban Pháp chế HĐND hai cấp đã tiến hành 68 chuyên đề giám sát, khảo sát liên quan đến hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án ở địa phương. Đối với cấp tỉnh, đã tổ chức 05 cuộc giám sát, tập trung chủ yếu vào các nội dung, như: Việc tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân thuộc thẩm quyền của UBND cấp huyện; việc chấp hành các quy định của pháp luật trong công tác phòng, chống tội phạm trên địa bàn tỉnh (từ tháng 12/2017 đến tháng 10/2019); việc chấp hành pháp luật trong công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thương mại; việc chấp hành các quy định của pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường. Từ kết quả giám sát, trong nhiệm kỳ 2016-2021, Thường trực HĐND, Ban Pháp chế HĐND hai cấp đã ban hành 91 kết luận và báo cáo giám sát; qua đó, kiến nghị khắc phục những tồn tại, hạn chế trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án và thực hiện các giải pháp nâng cao chất lượng công tác, bảo đảm kịp thời, đúng quy định pháp luật.
Thường trực HĐND, các Ban HĐND, Văn phòng Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh, Văn phòng HĐND và UBND cấp huyện đã thực hiện nghiêm việc tiếp nhận ý kiến phản ánh, đơn thư của cử tri, công dân để chuyển tới các cơ quan chức năng có thẩm quyền, trong đó có các cơ quan tư pháp để thanh tra, kiểm tra, điều tra những vụ việc có dấu hiệu tham nhũng, tiêu cực. Cơ bản các đơn thư phản ánh, khiếu nại, tố cáo liên quan đến hoạt động của các cơ quan tư pháp đã được xem xét, xử lý kịp thời, không có diễn biến phức tạp hay khiếu kiện đông người, góp phần ổn định tình hình chính trị, an ninh, trật tự ở từng địa phương. Ngoài thực hiện chức năng giám sát, Thường trực HĐND hai cấp đã phối hợp với Ủy ban MTTQ và Tòa án nhân dân cùng cấp xem xét, lựa chọn nhân sự trình HĐND bầu Hội thẩm nhân dân đảm bảo cơ cấu, chất lượng để tham gia hoạt động xét xử, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động xét xử đúng quy định của pháp luật, không làm oan sai, không bỏ lọt tội phạm, đảm bảo cho hoạt động kiểm soát quyền lực trong hoạt động xét xử theo quy định của pháp luật.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác giám sát của HĐND đối với hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án của các cơ quan tư pháp vẫn còn những tồn tại, hạn chế, đó là: Mặc dù đã dành nhiều thời gian cho việc xem xét các báo cáo về hoạt động tư pháp tại các kỳ họp HĐND; tuy nhiên, tại phiên chất vấn, trả lời chất vấn, đại biểu thường tập trung chủ yếu đối với UBND và các thành viên UBND, việc chất vấn đối với Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân, Chánh án Tòa án nhân dân và thủ trưởng cơ quan Thi hành án cùng cấp chưa nhiều; chưa tập trung chất vấn những vấn đề lớn thuộc chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm của lãnh đạo các cơ quan tư pháp; số lượng các cuộc giám sát chuyên đề của HĐND, Thường trực HĐND, Ban Pháp chế HĐND cấp tỉnh, cấp huyện về hoạt động của các cơ quan tư pháp còn hạn chế; hoạt động giám sát, khảo sát chủ yếu do Thường trực HĐND, các Ban HĐND thực hiện, chưa phát huy được vai trò giám sát của đại biểu HĐND, nhất là việc phát hiện các hành vi tham nhũng, tiêu cực, vi phạm pháp luật...