Trong thời gian qua, các cấp ủy đảng, chính quyền huyện Bá Thước đã tập trung đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội huyện, nổi bật với một số kết quả như sau:

Bá Thước là huyện miền núi nằm ở phía Tây của tỉnh Thanh Hoá, có diện tích tự nhiên gần 77.775 ha, dân số gần 110.000 người (trong đó người dân tộc thiểu số chiếm 85%). Trên địa bàn huyện có Quốc lộ 217, Quốc lộ 15A, Tỉnh lộ 521C, 523B chạy qua là các trục giao thông quan trọng kết nối huyện Bá Thước với các huyện, thị, thành phố trong tỉnh và các tỉnh lân cận, là điều kiện thuận lợi cho việc giao lưu, hợp tác và phát triển kinh tế - xã hội.

Huyện được thiên nhiên ban tặng nguồn tài nguyên kỳ vĩ, phong phú...với Khu bảo tồn thiên thiên Pù Luông, có đỉnh cao hơn 1.700m; đây là khu rừng nguyên sinh có hệ động thực vật phong phú, với 1597 loài thực vật, trong đó có 58 loài quý hiếm; 908 loài động vật, trong đó có 47 loài quý hiếm; một vùng khí hậu mát mẻ, với cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp làm đắm say lòng người thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước như: bản Đôn (Thành Lâm); bản Kho Mường, bản Báng (Thành Sơn); bản Son, Bá, Mười (Lũng Cao); Thác Hiêu (Cổ Lũng); thác Muốn (Điền Quang), Hang cá thần (Văn Nho); hồ Duồng Cốc (Điền Hạ)...cùng với đó là nền văn hóa rất đa dạng, đậm đà bản sắc văn hóa cộng đồng các dân tộc Thái, Mường,...

          Từ đầu năm 2010, trên địa bàn huyện mới chỉ có khoảng 10 hộ gia đình cải tạo lại nhà sàn truyền thống để làm chỗ lưu trú cho khách thăm quan, du lịch; khách du lịch chủ yếu là những người đến từ các nước Châu Âu, Canada, Úc đi tour từ Mai Châu - Hòa Bình, Cúc Phương - Ninh Bình rồi qua Pù Luông tham quan và nghỉ tại nơi đây. Số lượng khách du lịch chưa đến 1.000 người/năm. Đời sống bà con Nhân dân trên địa bàn huyện đặc biệt tại các xã thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù luông rất khó khăn, thu nhập chưa đến 9 triệu đồng/người/năm chủ yếu từ làm nông nghiệp và nghề rừng; tỷ lệ hộ nghèo trên 60% cao hơn nhiều so với bình quân chung toàn huyện (46,1%).

          Sau hơn 10 năm phát triển du lịch, được sự quan tâm sâu sát chỉ đạo của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, cùng với sự quyết tâm phấn đấu của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân huyện Bá Thước bằng nhiều giải pháp cụ thể như: Nâng cao nhận thức về du lịch nhằm làm cho cán bộ và Nhân dân nhận thức đúng đắn về tiềm năng, lợi thế du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng của địa phương và vai trò trách nhiệm của mình đối với việc phát triển du lịch; đẩy mạnh đầu tư phát triển các công trình kết cấu hạ tầng và cơ sở vật chất - hạ tầng phục vụ du lịch như đường giao thông, bãi đậu xe, khu vệ sinh công cộng; Nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, phát triển sản phẩm mới, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai đồng bộ các giải pháp xúc tiến, quảng bá hình ảnh du lịch Pù luông; xây dựng nếp sống văn hóa, bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của địa phương; đẩy mạnh phát triển các sản phẩm sản phẩm hữu cơ, sản phẩm sạch để phục vụ khách du lịch; Tăng cường hợp tác, liên kết giữa các điểm du lịch trên địa bàn huyện với các địa bàn du lịch khác để hình thành hệ thống các tuyến du lịch; Tuyên truyền vận động người dân và khách du lịch nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, xây dựng hệ thống xử lý chất thải tại các địa bàn du lịch cộng đồng;... đến nay huyện Bá Thước đã đạt được những kết quả bước đầu đáng ghi nhận.

Đặc biệt, trong thời gian gần đây, khu du lịch Pù Luông nổi lên như một gương mặt mới đầy triển vọng trên bản đồ du lịch sinh thái - du lịch cộng đồng Việt Nam. Đồng thời, Pù Luông cũng là nơi thu hút nhiều nhất khách du lịch quốc tế đến với Thanh Hóa. Đến nay, tổng số cơ sở lưu trú dạng homestay, khu nghỉ dưỡng tại Khu du lịch Pù Luông là: 82 cơ sở, với 119 nhà sàn, 168 bungalow, 258 buồng, phòng, 936 giường; công suất đón trên 2.800 lượt khách/ngày/đêm, giải quyết việc làm thường xuyên cho khoảng 420 lao động địa phương, tạo công ăn việc làm cho hơn 300 lao động bán thời gian trong mùa du lịch.

Lượng khách du lịch đến huyện ngày một tăng, cả 4 mùa đều có khách du lịch, năm 2022 lượng khách du lịch toàn huyện đạt 82.647 lượt (vượt 148% so với kế hoạch), trong đó: khách quốc tế: 5.447 lượt; khách trong nước: 77.200 lượt. Tổng doanh thu từ các hoạt động du lịch đạt 120 tỷ đồng. 9 tháng đầu năm 2023 lượng khách du lịch toàn huyện đạt 99.338 lượt trong đó: khách quốc tế: 13.359 lượt; khách trong nước: 85.979 lượt, doanh thu từ các hoạt động du lịch 99 tỷ đồng. Hiện tại trên địa bàn huyện đã hình thành một số mô hình trải nghiệm nông nghiệp, nông thôn: trải nghiệm chăn nuôi vịt Cổ Lũng; trải nghiệm trồng, chăm sóc, thu hoạch Quýt Hoi; trải nghiệm dệt thổ cẩm tại làng nghề Lặn Ngoài...

Những kết quả đạt được trong phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng trên địa bàn huyện thời gian qua có thể khẳng định, Du lịch là một ngành kinh tế mủi nhọn, ngày càng có vị trí quan trọng, đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội của huyện. Góp phần vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế, mang lại nguồn thu ngân sách huyện, thu hút vốn đầu tư và xuất khẩu hàng hóa tại chỗ, tác động tích cực đối với phát triển các ngành kinh tế có liên quan. Du lịch còn góp phần thực hiện chính sách xóa đói giảm nghèo, tạo nhiều việc làm, mang lại thu nhập thường xuyên cho người lao động.

Bên cạnh các kết quả đã đạt được trong công tác phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng trên địa bàn huyện cũng còn nhiều hạn chế, yếu kém, đó là: Việc giám sát, quản lý chất lượng du lịch và chia sẻ lợi ích cộng đồng còn nhiều bất cập. Đối với hoạt động dịch vụ du lịch, các công ty, doanh nghiệp ở nơi khác đến vẫn là các chủ thể thu được nhiều lợi nhuận hơn các hộ gia đình nhỏ lẻ tại địa phương; tuy nhiên lại đóng góp ít cho cộng đồng, cho ngân sách của huyện. Các sản phẩm du lịch của huyện còn đơn điệu, chưa đa dạng, bước đầu mới chỉ tập trung khai thác sản phẩm dịch vụ như ăn, nghỉ, văn nghệ...; tính liên kết các sản phẩm, dịch vụ bổ trợ chưa đồng bộ. Các mô hình du lịch nông nghiệp chưa được tổ chức bài bản. Cơ sở hạ tầng phát triển du lịch còn hạn chế, nhất là các công trình giao thông, điện, vệ sinh, môi trường, cấp thoát nước, xử lý rác thải… chưa đáp ứng yêu cầu. Hệ thống các trung tâm dịch vụ đi kèm còn ít, phát triển thiếu đồng bộ.

Nhận thức của cộng đồng dân cư về phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng theo hướng bền vững, về vị trí, vai trò của du lịch đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của địa phương đã có bước cải thiện đáng kể nhưng chưa đầy đủ và toàn diện. Chất lượng nguồn nhân lực du lịch còn nhiều hạn chế về kỹ năng nghề, văn hóa giao tiếp, ứng xử; số lao động thông thạo ngoại ngữ chiếm tỷ lệ thấp, chủ yếu mới qua các lớp tập huấn ngắn ngày, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển du lịch chuyên nghiệp…