(Thanhhoa.dcs.vn): Từ đầu năm 2023 đến nay, công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em trên địa bàn tỉnh tiếp tục nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên, kịp thời, có hiệu quả của các cấp ủy đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị - xã hội và các tầng lớp nhân dân; nhận thức của các cấp, các ngành, các tầng lớp nhân dân và toàn xã hội đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em ngày càng được nâng cao; hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với công tác trẻ em ngày càng được tăng cường, đảm bảo cho trẻ em được phát triển toàn diện, đáp ứng yêu cầu xây dựng nguồn nhân lực có chất lượng cho sự phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế của tỉnh.

Tính đến nay, trên địa bàn tỉnh có 1.005.868 trẻ em dưới 16 tuổi (chiếm tỷ lệ 27,2% dân số toàn tỉnh), trong đó có 13.056 trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt (HCĐB), chiếm tỷ lệ 1,3% và 108.515 trẻ em có nguy cơ rơi vào HCĐB, chiếm tỷ lệ 10,79% trên tổng số trẻ em.

Trong năm 2023, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội đã tham mưu ban hành và ban hành đầy đủ, kịp thời các văn bản chỉ đạo, điều hành để thực hiện công tác trẻ em và tập trung giải quyết các vấn đề liên quan đến trẻ em được dư luận xã hội quan tâm, trọng tâm là công tác phòng, chống xâm hại trẻ em và phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em. Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao, các sở, ban, ngành, tổ chức chính trị - xã hội cấp tỉnh và UBND 27 huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh đã ban hành kịp thời, đầy đủ các kế hoạch, văn bản để chỉ đạo, hướng dẫn triển khai thực hiện có hiệu quả công tác trẻ em theo chức năng quản lý và nhiệm vụ được giao.

Công tác bảo vệ trẻ em được thực hiện theo quy định của Luật Trẻ em ở 03 cấp độ. Tập trung đẩy mạnh công tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về trẻ em; tăng cường các hoạt động đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, cha mẹ, người chăm sóc trẻ em và trang bị kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ cho trẻ em. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội đã tổ chức 06 lớp tập huấn nâng cao năng lực về công tác bảo vệ, chăm sóc trẻ em 420 cán bộ, cộng tác viên làm công tác trẻ em; tổ chức 24 lớp tập huấn, trang bị kiến thức, kỹ năng cho 1.560 người là cha, mẹ, người chăm sóc trẻ em và trẻ em tại cộng đồng. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp đưa nội dung dạy bơi cho học sinh vào chương trình giảng dạy nội, ngoại khóa của trường học các cấp; mở các lớp đào tạo hướng dẫn viên dạy bơi và các lớp phổ cập bơi tại các địa phương. Sở Tư pháp tổ chức 03 lớp tập huấn nghiệp vụ cho hơn 1.000 cán bộ công chức là công tác tư pháp - hộ tịch các cấp xã về công tác đăng ký khai sinh cho trẻ em, công tác nuôi con nuôi. Ban Dân tộc tỉnh tổ chức 01 hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức cho 117 đại biểu là đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc cấp tỉnh, huyện; đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên cấp huyện. Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tổ chức 01 lớp tập huấn kiến thức về nguyên tắc, cách thức thực hiện chương trình “Mẹ đỡ đầu - Kết nối yêu thương”, các phương thức tuyên truyền, huy động nguồn lực, kêu gọi các cá nhân, đơn vị và cộng đồng chung tay góp sức hỗ trợ trẻ mồ côi cho 200 người là Chi hội trưởng ở các huyện, thị xã, thành phố; các cấp Hội tổ chức hơn 300 lớp tập huấn, truyền thông về phòng, chống đuối nước; phòng, chống ma túy; phòng, chống xâm hại tình dục; kỹ năng chăm sóc sức khỏe sinh sản; đảm an toàn thực phẩm cho trên 15.000 lượt hội viên phụ nữ, phụ huynh và học sinh; tổ chức Hội nghị tư vấn pháp luật phòng, chống bạo lực, xâm hại phụ nữ, trẻ em, lồng ghép với phiên toà giả định xử lý vụ án “xâm hại trẻ em dưới 16 tuổi” cho 400 hội viên phụ nữ, học sinh và người dân. Công tác xây dựng môi trường sống an toàn, phù hợp cho trẻ em được quan tâm. Sở LĐTBXH đã hướng dẫn các huyện, thị xã, thành phố đăng ký chỉ tiêu kế hoạch xây dựng xã, phường, thị trấn phù hợp với trẻ em, gắn chỉ tiêu xây dựng xã, phường, thị trấn phù hợp với trẻ em trong chương trình công tác lĩnh vực lao động, người có công và xã hội. Kết quả: theo kết quả đánh giá, công nhận xã, phường, thị trấn phù hợp với trẻ em năm 2022, trên địa bàn tỉnh có 466/559 xã, phường, thị trấn đạt tiêu chuẩn xã, phường, thị trấn phù hợp với trẻ em, đạt tỷ lệ 83,4%.

Sở LĐTBXH đã phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Y tế, Công an tỉnh ký kết Chương trình phối hợp về phòng, chống bạo lực, xâm hại tình dục trẻ em trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa, giai đoạn 2023-2025 nhằm tăng cường trách nhiệm và sự phối hợp trong lãnh đạo, chỉ đạo điều hành của các sở, ngành đối với công tác phòng, chống bạo lực, xâm hại tình dục trẻ em và bảo đảm sự chỉ đạo thống nhất của các sở, ngành trong công tác phòng, chống bạo lực, xâm hại tình dục trẻ em nhằm nâng cao hiệu quả, chất lượng phối hợp giữa các cơ quan và kịp thời tháo gỡ những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn thực hiện công tác này. UBND các huyện, thị xã, thành phố triển khai thực hiện kịp thời việc xác minh, điều tra xử lý kịp thời các vụ việc xâm hại trẻ em và xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật; theo dõi, động viên, hỗ trợ tư vấn tâm lý và cung cấp các dịch vụ bảo vệ, chăm sóc trẻ em đối với trẻ bị xâm hại theo quy định.

Trẻ em có HCĐB được hỗ trợ, trợ giúp theo quy định của pháp luật. Các địa phương đã thực hiện tốt các quy định về phê duyệt đối tượng hưởng trợ cấp; việc quản lý đối tượng bảo trợ xã hội trên địa bàn chặt chẽ (bao gồm đối tượng trợ cấp thường xuyên và đột xuất); theo dõi sự biến động tăng, giảm của đối tượng; phối hợp với bưu điện thực hiện chi trả trợ cấp xã hội hằng tháng cho trẻ em (thuộc đối tượng hưởng trợ cấp xã hội) đầy đủ, kịp thời, đúng đối tượng (kết quả: thực hiện trợ cấp xã hội hằng tháng cho 664 trẻ em dưới 16 tuổi không có nguồn nuôi dưỡng, 2.008 trẻ em khuyết tật đặc biệt nặng, 7.655 trẻ em khuyết tật nặng, 36 trẻ em bị nhiễm HIV thuộc hộ nghèo, 4.251 trẻ em dưới 3 tuổi thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo đang sống tại địa bàn các xã, thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đặc biệt khó khăn). 100% gia đình có trẻ em bị tử vong do tai nạn, thương tích được hỗ trợ mai táng, thăm hỏi, động viên; 100% trẻ em bị nhiễm HIV/AIDS được lập hồ sơ theo dõi và chăm sóc bằng các hình thức phù hợp; 100% trẻ em bị ảnh hưởng trực tiếp và có nguy cơ cao bị nhiễm HIV/AIDS được hướng dẫn kỹ năng sống, kết nối dịch vụ trợ giúp phù hợp. Trong năm 2023, có 56.403 trẻ em sinh ra được đăng ký khai sinh; trong đó có 55.380 trẻ em đăng ký đúng hạn. Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh còn có 93 trẻ em được nhận làm con nuôi trong nước và 02 trẻ em được nhận làm con nuôi nước ngoài.

Hoạt động hỗ trợ, can thiệp và trợ giúp trẻ em được chính quyền các địa phương thực hiện kịp thời; trẻ em có HCĐB, trẻ em bị xâm hại hoặc có nguy cơ bị bạo lực, bóc lột, bỏ rơi được quan tâm, quản lý, thăm hỏi, động viên, nắm bắt tâm tư nguyện vọng và nhu cầu hỗ trợ. Các trường hợp bị xâm hại đều được hỗ trợ, giúp đỡ, tư vấn kịp thời, phù hợp để giúp trẻ em và gia đình vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống. Theo số liệu thống kê của Công an tỉnh, tính đến tháng 10/2023, trên địa bàn tỉnh đã phát hiện, xử lý 51 vụ xâm hại trẻ em (với 75 đối tượng, 54 nạn nhân bị xâm hại), trong đó: có 37 vụ xâm hại tình dục (với 41 đối tượng, 37 nạn nhân bị xâm hại; cơ quan công an các cấp đã điều tra, khởi tố 29 vụ với 30 bị can; đang xác minh làm rõ 08 vụ; 14 vụ xâm hại khác (với 37 đối tượng, 19 nạn nhân bị xâm hại), cơ quan công an các cấp đã khởi tố 09 vụ với 15 bị can, xử lý hành chính 02 vụ với 05 đối tượng, đang xác minh 03 vụ. Đường dây nóng tiếp nhận thông tin về bảo vệ trẻ em của tỉnh tại Trung tâm Cung cấp dịch vụ công tác xã hội (số 18001744) đã tiếp nhận 592 cuộc gọi đến tổng đài (trong đó có 173 cuộc gọi liên quan đến trẻ em, 98 cuộc gọi liên quan đến bạo lực trên cơ sở giới), thực hiện can thiệp 91 ca (36 ca bạo lực thể chất, 46 ca bạo lực tinh thần, 09 ca bạo lực kinh tế), từ đó đã thực hiện can thiệp trợ giúp thành công cho 07 trẻ em bị bạo lực.

Công tác chăm sóc trẻ em được chú trọng thực hiện, mạng lưới y tế từ cấp xã, phường được mở rộng, nâng cấp về cơ sở vật chất, trang thiết bị và nhân lực, y tế học đường được quan tâm, tạo điều kiện cho việc chăm sóc sức khỏe cho trẻ em được tốt hơn. Các bệnh viện cấp huyện và Trung tâm y tế cấp huyện đều có khoa sản - nhi để khám, chữa bệnh cho trẻ em và thực hiện nhiệm vụ về dự phòng. Các đơn vị thuộc ngành Y tế tổ chức thực hiện tốt hoạt động khám bệnh, chữa bệnh cho trẻ em, đảm bảo việc cấp cứu, điều trị kịp thời cho trẻ em bị bệnh, bị bạo lực, tai nạn thương tích, đuối nước, xâm hại. Tỷ lệ trẻ em dưới 06 tuổi được cấp thẻ bảo hiểm y tế đạt 100%; tỷ lệ lây truyền HIV từ mẹ sang con là 0%. Tỷ suất tử vong của trẻ em dưới 1 tuổi trên 1.000 trẻ đẻ sống là 5,9‰; tỷ suất tử vong của trẻ em dưới 05 tuổi trên 1.000 trẻ đẻ sống là 8,0‰; tỷ lệ trẻ em dưới 01 tuổi được tiêm chủng đầy đủ 8 loại vắc xin đạt 55,84%; tỷ lệ trẻ em dưới 01 tuổi được tiêm vắc xin viêm gan B trong vòng 24 giờ đầu sau sinh đạt 55,25%; tiêm phòng Lao (BCG) đạt 62,9%; trẻ được tiêm phòng vắc xin mũi phối hợp (5.1) mũi 3 đạt 15,4%; tiêm phòng sởi 9 tháng tuổi đạt 55,7% và số trẻ dưới 01 tuổi được tiêm chủng đầy đủ các loại vắc xin đạt 25,5%. Triển khai chiến dịch bổ sung uống Vitamin A cho trẻ em từ 06 - 60 tháng tuổi và tẩy giun cho trẻ em từ 24 - 60 tháng tuổi đợt 1 năm 2023 trên địa bàn tỉnh (hiện tại, đã có 21/27 Trung tâm Y tế huyện hoàn thành chỉ tiêu kế hoạch), với số trẻ được uống thuốc tẩy giun là 188.186/192.469 trẻ, đạt tỷ lệ 98%; tổng số trẻ từ 06 - 60 tháng tuổi uống Vitamin A 329.975/340.617 đạt tỷ lệ 96,88%. Chương trình phòng, chống suy dinh dưỡng cho trẻ em luôn được chú trọng quan tâm, kết quả đánh giá, thống kê thực trạng dinh dưỡng trẻ dưới 05 tuổi trên địa bàn có sự chuyển biến tích cực: tỷ lệ trẻ dưới 05 tuổi suy dinh dưỡng thể nhẹ cân là 8,97%; tỷ lệ trẻ em dưới 05 tuổi bị suy dinh dưỡng thể thấp còi là 13,80%.

 Công tác giáo dục trẻ em được các cấp, các ngành, địa phương quan tâm, thực hiện; quyền học tập của trẻ em cơ bản được đảm bảo, công tác xã hội hóa giáo dục được đẩy mạnh, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, chất lượng giảng dạy của đội ngũ giáo viên ngày càng được nâng cao, cơ sở vật chất được đầu tư đầy đủ đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh, một số kết quả đạt được như sau: tỷ lệ trẻ em dưới 05 tuổi được phát triển phù hợp về sức khỏe, học tập và tâm lý xã hội là 100%; tỷ lệ huy động trẻ em 05 tuổi đi học mẫu giáo là 100%; tỷ lệ trẻ em đi học đúng độ tuổi ở bậc tiểu học là 99,12%; tỷ lệ trẻ em bỏ học bậc tiểu học là 0,009%; tỷ lệ trẻ em đi học đúng độ tuổi ở bậc trung học cơ sở là 99,8%; tỷ lệ trẻ em bỏ học bậc trung học cơ sở là 0,47%; phấn đấu tỷ lệ trường học có dịch vụ hỗ trợ tâm lý trẻ em là 100%.

Công tác văn hóa, thông tin, thể thao, du lịch cho trẻ em và thực hiện quyền tham gia của trẻ em được quan tâm. Các sở, ngành, cơ quan, đơn vị cấp tỉnh và chính quyền địa phương đã tuyên truyền, vận động người dân tại cộng đồng tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao, triển lãm tranh ảnh, chiếu phim, trưng bày hiện vật bảo tàng, trong đó có nhiều hoạt động dành riêng cho trẻ em, đặc biệt vào các dịp hè, ngày Quốc tế Thiếu nhi, đảm bảo cho trẻ em có môi trường vui chơi, giải trí, vui tươi, lành mạnh, an toàn. Nổi bật là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã chỉ đạo triển khai các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở và nâng cao hiệu quả công tác giáo dục, chăm sóc thiếu niên, nhi đồng trên địa bàn tỉnh; phối hợp với các cấp, các ngành, địa phương đẩy mạnh nâng cao chất lượng, hiệu quả tổ chức các hoạt động văn hóa - văn nghệ, thể dục - thể thao và vui chơi, giải trí cho trẻ em để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, tập luyện của trẻ em. Đến nay, toàn tỉnh có 01 Trung tâm Văn hóa - Điện ảnh, 01 Thư viện, 01 Bảo tàng cấp tỉnh; 20/27 huyện, thị xã, thành phố có Trung tâm Văn hóa - Thể thao, đạt tỷ lệ 74%; 532/559 xã, phường, thị trấn có cơ sở vật chất về văn hóa, thể thao, đạt tỷ lệ 95,2%; 4.214/4.357 thôn, bản, tổ dân phố có Nhà văn hóa - Khu thể thao, đạt tỷ lệ 96,7%.

Công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá thực hiện quyền trẻ em được tăng cường. Sở LĐTBXH đã ban hành Kế hoạch thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chính sách, pháp luật về trẻ em và phòng, chống xâm hại trẻ em trên địa bàn tỉnh năm 2023; chỉ đạo, hướng dẫn UBND các huyện, thị xã, thành phố tiếp tục thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chính sách, pháp luật về trẻ em và phòng, chống xâm hại trẻ em thuộc trách nhiệm của cấp mình; tại các cơ sở trợ giúp xã hội đang chăm sóc thay thế trẻ em và cung cấp các dịch vụ bảo vệ trẻ em trên địa bàn; doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh, hộ gia đình, cá nhân có sử dụng lao động chưa thành niên; gia đình, cá nhân nhận chăm sóc thay thế trẻ em tại cộng đồng. Ban Thường vụ Tỉnh đoàn đã tổ chức Đoàn giám sát việc triển khai thực hiện Luật Trẻ em năm 2016 và công tác bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em (tại huyện Như Xuân và huyện Nga Sơn). Sở Y tế đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc phối hợp với các đoàn liên ngành của tỉnh, huyện giám sát công tác an toàn vệ sinh thực phẩm trong kỳ thi vào lớp 10, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và giáo dục nghề nghiệp, tại các bếp ăn tập thể ở các trường mầm non, các đơn vị sản xuất kinh doanh, dịch vụ an toàn thực phẩm dành cho trẻ em (kết quả: không có trường hợp trẻ em bị ngộ độc thực phẩm trong thời gian diễn ra các kỳ thi trên, không có cơ sở nào không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm). Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tập trung kiểm tra đối với các mặt hàng đồ chơi trẻ em, nhất là các mặt hàng đồ chơi thông minh, tích hợp nhiều chức năng, kịp thời xử lý những hành vi kinh doanh các sản phẩm văn hóa có nội dung độc hại, đồi trụy, kích động, bạo lực; đồng thời, chỉ đạo các đơn vị, cơ sở kinh doanh du lịch chủ động phòng ngừa đấu tranh ngăn chặn kịp thời các loại tệ nạn xã hội có liên quan đến trẻ em; tăng cường công tác quản lý, cấp phép các bể bơi trên địa bàn tỉnh nhằm giảm thiểu tai nạn, thương tích và phòng, chống đuối nước cho trẻ em trong dịp hè. Sở Tư pháp thực hiện kiểm tra công tác đăng ký nuôi con nuôi, đăng ký khai sinh (tại các huyện: Quảng Xương, Bá Thước, Mường Lát và thị xã Nghi Sơn). Các sở, ngành chức năng đã tăng cường công tác quản lý thị trường, kiểm tra, giám sát việc thực hiện công tác bảo đảm an toàn, vệ sinh thực phẩm tại các địa phương; kịp thời triển khai hoạt động kiểm tra, kiểm soát thị trường để ngăn chặn, xử lý các vi phạm về sản xuất, buôn bán hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, không rõ nguồn gốc xuất xứ, hàng kém chất lượng, không đảm bảo an toàn thực phẩm đối với các mặt hàng được tiêu thụ nhiều trước, trong và sau tết Trung thu, đặc biệt là mặt hàng bánh trung thu và đồ chơi trẻ em (kết quả: đã kiểm tra 75 vụ, xử lý vi phạm 75 vụ, tổng số tiền phạt hành chính 186,75 triệu đồng. Hàng hóa bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả buộc tiêu hủy là: đồ chơi trẻ em, bánh kẹo, các loại thực phẩm nhập lậu, không rõ nguồn gốc, xuất xứ, giá trị hàng tiêu hủy trên 104 triệu đồng).

 Các chương trình, đề án, mô hình bảo vệ, chăm sóc trẻ em tiếp tục được triển khai hiệu quả. Sở LĐTBXH tiếp tục phối hợp với UBND các huyện, thị xã, thành phố duy trì và triển khai thực hiện 02 mô hình “Ngôi nhà an toàn phòng, chống tai nạn, thương tích trẻ em” (tại huyện Vĩnh Lộc); 01 mô hình “Tư vấn, hướng dẫn cha mẹ, người chăm sóc về phát triển toàn diện trẻ em đến đủ 08 tuổi các kiến thức, kỹ năng chăm sóc trẻ em tại gia đình, cộng đồng” (tại huyện Yên Định); 01 mô hình “Kết nối dịch vụ và hỗ trợ trẻ em khuyết tật được tiếp cận với các dịch vụ bảo vệ, chăm sóc, giáo dục toàn diện” (tại huyện Yên Định); 03 mô hình “Thành phố, làng quê an toàn, thân thiện với phụ nữ và trẻ em gái” (tại thành phố Sầm Sơn, huyện Thọ Xuân, huyện Thạch Thành); phối hợp với Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn triển khai hoạt động “Hải quân nhận đỡ đầu con ngư dân” trên địa bàn tỉnh, theo đó: Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn và Hải đoàn 128 đã nhận đỡ đầu 08 trẻ em là con ngư dân có hoàn cảnh khó khăn; chỉ đạo Quỹ Bảo trợ trẻ em tỉnh triển khai hoạt động nhận đỡ đầu trẻ em có HCĐB, hoàn cảnh khó khăn tại 03 huyện, 02 trẻ em/01 huyện. Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tổ chức nhiều chương trình huy động nguồn lực thực hiện công tác trẻ em, tiêu biểu như: phát động các cấp Hội tổ chức 05 đợt thực hiện Chương trình “Triệu phần quà san sẻ yêu thương” vào dịp tết Nguyên đán năm 2023, ngày Quốc tế phụ nữ, ngày Quốc tế thiếu nhi, đầu năm học mới và tết Trung thu; Chương trình “Xuân đoàn kết - Tết biên cương” tại huyện Mường Lát; Chương trình “Mẹ đỡ đầu, chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ mô côi”; Chương trình “Hướng dương đón nắng” nhằm tôn vinh, biểu dương mẹ đỡ đầu tiêu biểu và trẻ mô côi vượt khó, kết nối với các tổ chức, cá nhân trao tặng quà và tiền cho 130 trẻ mồ côi với tổng trị giá trên 300 triệu đồng. Bên cạnh đó, các cấp Hội tiếp tục duy trì, nhân rộng mô hình “Làng quê/khu phố an toàn cho phụ nữ và trẻ em”, “Chi hội phụ nữ tự quản về vệ sinh an toàn thực phẩm”, câu lạc bộ “Xây dựng gia đình hạnh phúc”, “Nhóm cha, mẹ chăm sóc và giáo dục trẻ thơ”. Quỹ Bảo trợ trẻ em đã thực hiện nhiều hoạt động hỗ trợ thiết thực, có ý nghĩa cho 7.672 trẻ em có HCĐB, hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn tỉnh, với tổng kinh phí trên 4,56 tỷ đồng.

 

(Lê Nguyễn Trọng Xuân - Văn phòng Tỉnh ủy Thanh Hoá))