(Thanhhoa.dcs.vn): Ngày 10/01/2024, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 165/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch bảo tồn, tôn tạo di tích lịch sử - văn hóa địa điểm Hội thề Lũng Nhai và các di tích liên quan gắn với phát triển du lịch tại xã Ngọc Phụng, huyện Thường Xuân.
Theo đó, quy mô quy hoạch là 73,43 ha, trong đó: Diện tích Khu vực bảo vệ (I và II) di tích địa điểm Hội thề Lũng Nhai là 30,12 ha; diện tích kiến nghị bổ sung Khu vực bảo vệ (I và II) đối với miếu Phụng Dưỡng, khu mộ Mường là 1,9 ha; diện tích khu vực phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch lịch sử - văn hóa - sinh thái là 41,41 ha. Ranh giới lập quy hoạch: Phía Đông Bắc giáp thôn Xuân Thành, đường Quốc lộ 47; Phía Đông Nam giáp thôn Xuân Thành, xã Ngọc Phụng; Phía Tây Nam giáp rừng sản xuất núi Pù Mé; Phía Tây Bắc giáp thôn Quyết Tiến.
Mục tiêu quy hoạch di tích nhằm bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị di tích lịch sử văn hóa địa điểm Hội thề Lũng Nhai và văn hóa địa phương; khai thác có hiệu quả các tiềm năng du lịch phong phú góp phần gìn giữ, phát huy giá trị các di tích, danh thắng, các yếu tố văn hóa lâu đời; quy hoạch bảo tồn, tôn tạo di tích lịch sử văn hóa địa điểm Hội thề Lũng Nhai và các di tích liên quan thành một khu di tích thiêng liêng, tôn vinh công lao to lớn của nghĩa quân Lam Sơn; góp phần giáo dục tinh thần yêu nước của các thế hệ người Việt Nam đồng thời tạo ra một điểm đến du lịch cho huyện Thường Xuân, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân địa phương; thiết lập mối quan hệ các điểm du lịch trong vùng, tạo mối quan hệ tương hỗ nhằm phát triển du lịch; trong ngắn hạn để làm căn cứ xây dựng và thực hiện các kế hoạch, dự án đầu tư và phát triển du lịch phù hợp với phát triển kinh tế - xã hội.
Về định hướng bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích: Giữ nguyên diện tích khu vực bảo vệ (I và II) di tích Địa điểm Hội thề Lũng Nhai là 30,12 ha (theo Quyết định số 4790/QĐ-UBND ngày 31/12/2013); bổ sung Khu vực bảo vệ di tích Miếu thờ Phụng Dưỡng là 0,26ha (bao gồm: diện tích Khu vực bảo vệ I là 0,13 ha; diện tích Khu vực bảo vệ II là 0,13ha); bổ sung khu vực bảo vệ di tích Mộ cổ Mường 1,64ha (bao gồm: diện tích Khu vực bảo vệ I là 1,25 ha; diện tích Khu vực bảo vệ II là 0,39ha).
Di tích Địa điểm tổ chức Hội thề Lũng Nhai cần phải bảo tồn không gian - cảnh quan. Hiện nay, việc xây dựng nhà đón tiếp và gian thờ đã làm mất đi cảnh vật núi rừng xưa. Do đó, cần bảo quản các viên đá có hình dạng tự nhiên hiện có trong khu vực; tháo dỡ nhà tạm, trả lại cảnh quan tự nhiên. Khu mộ cổ bảo quản toàn bộ các ngôi mộ cổ bằng cách phát lộ bề mặt mộ với các hòn đá quây, đá hướng. Miếu Phụng Dưỡng bảo quản 02 tấm bia đá và một phần câu đối còn lại được đắp ở hai bên cửa ra vào đền.
Di tích Địa điểm tổ chức Hội thề Lũng Nhai, khu vực dưới chân núi xây dựng nhà bia kiến trúc 02 tầng mái, theo phong cách Lê Sơ, bia bằng đá nguyên khối; xây dựng cổng đền, đền chính theo phong cách thời Lê; tôn tạo hệ thống đường đồng bộ với hệ thống hạ tầng kỹ thuật; khu mộ cổ tôn tạo cảnh quan cùng hạ tầng kỹ thuật. Miếu phụng dưỡng tôn tạo lại đền thờ, hồ nước, hệ thống sân vườn cảnh quan, hạ tầng kỹ thuật.
Các sản phẩm du lịch chủ yếu trong du lịch văn hóa - lịch sử là khai thác tiềm năng về giá trị lịch sử kết hợp với các giá trị văn hóa địa phương (ẩm thực, phong tục tập quán,...). Du lịch sinh thái trọng tâm là khai thác tiềm năng cảnh quan thiên nhiên của thác Bảy tầng và cảnh quan núi Pù Mé. Tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ, tìm hiểu phong tục tập quán, âm nhạc, ẩm thực,... của dân tộc Mường, Thái tại địa phương.
Về các tuyến du lịch, tổ chức các tuyến du lịch chủ đề liên kết với khu di tích Lam Kinh tạo thành chuỗi du lịch chủ đề về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn; tuyến du lịch liên huyện: Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên, hồ thủy điện, Đền Cầm Bá Thước, Đền Bà chúa Thượng ngàn,… các lễ hội truyền thống,… Phối hợp các giải pháp nhằm phát triển du lịch bền vững: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quảng bá về di tích; xây dựng cơ sở vật chất du lịch, phát triển nguồn nhân lực; xây dựng cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển du lịch; bảo vệ tài nguyên, cảnh quan, môi trường,...
UBND tỉnh giao UBND huyện Thường Xuân phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức công bố Quy hoạch. Tổ chức cắm mốc giới theo quy hoạch được duyệt; lắp đặt biển chỉ dẫn, di dời các hộ dân trong khu vực di tích theo hồ sơ quy hoạch được duyệt phù hợp với lộ trình thu hồi đất để triển khai kế hoạch bảo vệ di tích và phù hợp với thực tiễn địa phương. Rà soát các quy hoạch có tính chất kỹ thuật (chuyên ngành) khác do huyện quản lý không phù hợp với việc bảo vệ và phát huy giá trị di tích, lấn chiếm đất bảo vệ di tích (khu vực I và II), đề xuất chỉnh sửa các quy hoạch (nếu vi phạm); xác định các khu vực cần tiến hành giải phóng mặt bằng, giải tỏa lấn chiếm, xâm phạm các khu vực bảo vệ di tích và xây dựng phương án tái định cư trong khu vực di tích (theo quy hoạch di tích), hoặc chuyển ra khu tái định cư của xã (theo quy hoạch xây dựng vùng huyện, hoặc quy hoạch chung xây dựng xã, quy hoạch sử dụng đất cấp huyện); xử lý vi phạm (nếu có) và báo cáo các cấp có thẩm quyền theo quy định; xây dựng lộ trình thu hồi đất để triển khai kế hoạch bảo vệ di tích và để thực hiện các dự án đầu tư thành phần. Chủ động đề xuất làm chủ đầu tư thực hiện một số dự án thành phần của quy hoạch theo quy định của Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách phù hợp với thực tiễn địa phương; cân đối nguồn vốn ngân sách địa phương, tổ chức huy động nguồn vốn của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để thực hiện Quy hoạch; thẩm định và phê duyệt các dự án thành phần đó theo quy định của pháp luật hiện hành.
Đồng thời giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì phối hợp với UBND huyện Thường Xuân tổ chức công bố công khai quy hoạch. Thẩm định nội dung chuyên môn các nhóm dự án thành phần thuộc nội dung Quy hoạch di tích đã được phê duyệt. Chủ động đề xuất làm chủ đầu tư thực hiện một số dự án thành phần của quy hoạch theo quy định của Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách phù hợp với công tác quản lý chuyên môn về di sản văn hóa, báo cáo cấp có thẩm quyền bố trí ngân sách, huy động vốn từ nguồn xã hội hóa và các nguồn hợp pháp khác; tổ chức thẩm định và phê duyệt các dự án thành phần đó theo quy định của pháp luật hiện hành. Giám sát, kiểm tra, đôn đốc tiến độ thực hiện Quy hoạch; tổng hợp báo các cấp có thẩm quyền về kết quả thực hiện quy hoạch theo từng giai đoạn. Phối hợp, hướng dẫn các địa phương kết nối các tuyến du lịch trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa nhằm góp phần phát huy giá trị di tích lịch sử với phát triển du lịch một cách hiệu quả nhất. Quản lý hoạt động bảo tồn và xây dựng theo quy hoạch được duyệt. Cập nhật ranh giới diện tích Quy hoạch di tích vào hồ sơ khoa học xếp hạng di tích; đề xuất điều chỉnh, bổ sung xếp hạng di tích, trình cấp có thẩm quyền quyết định.
Giao Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Tài chính căn cứ chức năng, nhiệm vụ, xem xét và tham mưu cân đối, bố trí nguồn vốn ngân sách để thực hiện các nhóm dự án thành phần liên quan đến di tích thuộc Quy hoạch được phê duyệt, bảo đảm theo quy định của pháp luật về đầu tư công, ngân sách nhà nước; kiểm tra việc thực hiện theo thẩm quyền. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn kiểm tra việc thực hiện quản lý và sử dụng đất theo quy hoạch, đặc biệt là đất rừng tự nhiên, hồ chứa nước, bảo đảm đúng quy định của pháp luật về đất đai; hướng dẫn UBND huyện Thường Xuân cập nhật ranh giới diện tích quy hoạch vào kế hoạch sử dụng đất của huyện.
Quyết định số 165/QĐ-UBND có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký.