(Thanhhoa.dcs.vn): Hiện nay, hầu hết các trà lúa vụ Mùa đang ở giai đoạn đứng cái - làm đòng, một số diện tích đã bắt đầu trỗ. Tuy nhiên, tình hình thời tiết diễn biến khá phức tạp, cuối tháng 7 có nắng mưa xen kẽ, đầu tháng 8 có mưa vừa đến mưa to trên địa bàn toàn tỉnh, trùng với thời điểm phát sinh của nhiều đối tượng sâu, bệnh hại.
Theo thông tin từ Sở Nông nghiệp và PTNT, hiện nay một số loại sâu bệnh hại lúa đang phát triển mạnh, như: Sâu cuốn lá nhỏ lứa 5 chủ yếu ở pha trưởng thành, trứng; mật độ phổ biến 3- 5 con/m2, cao 10-20 con/m2, cục bộ có nơi 40-50 con/m2, phân bố tại các huyện: Cẩm Thủy, Yên Định, Thạch Thành, Quan Hóa, Quảng Xương, Triệu Sơn, Thọ Xuân, Thiệu Hóa, Thường Xuân, Bá Thước, thị xã Bỉm Sơn... Diện tích nhiễm 48,0 ha (nặng 2,0 ha). Rầy nâu, rầy lưng trắng lứa 5 chủ yếu tuổi 5, trưởng thành; mật độ rầy phổ biến 35-60 con/m2 , cao 120-250 con/m2 , cục bộ 380-400 con/m2; phân bố tại các huyện: Bá Thước, Cẩm Thủy, Nông Cống, Vĩnh Lộc, Thạch Thành, Quảng Xương, TP. Sầm Sơn... Sâu đục thân lứa 5 chủ yếu sâu non tuổi 2, 3; tỷ lệ hại phổ 0,6-1%, cao 2-4%, phân bố tại các huyện: Yên Định, Thiệu Hóa, Thạch Thành, Đông Sơn, Triệu Sơn, Hoằng Hóa, Bá Thước, Quan Sơn, Vĩnh Lộc, Quảng Xương... Bệnh lùn sọc đen phương Nam đã xuất hiện tại xã Kỳ Tân, huyện Bá Thước trên giống Thái Xuyên 111; đây là đối tượng rất nguy hiểm, chưa có thuốc phòng trừ, khả năng gây hại lớn. Bệnh khô vằn gây hại trên một số diện tích lúa bón phân không cân đối tại các huyện: Thọ Xuân, Yên Định, Đông Sơn, Triệu Sơn; tỷ lệ hại phổ biến 5-10%, cao 20-30%, diện tích nhiễm 45,2 ha, diện tích phòng trừ 60,0 ha. Bệnh bạc lá, đốm sọc vi khuẩn xuất hiện sau các trận mưa rào tại một số ruộng lúa lai bón nặng đạm, có bản lá to, mỏng, mềm tại huyện Yên Định và huyện Đông Sơn; tỷ lệ bệnh phổ biến 3-5%, cao 10-20%, diện tích nhiễm 2,5 ha, diện tích phòng trừ 5,0 ha. Ngoài ra còn một số đối tượng gây hại khác nhưng mức độ hại nhẹ và phân bố cục bộ như: chuột, nhện gié,...
Dự báo từ nay đến cuối vụ, sâu cuốn lá nhỏ lứa 6 nở rộ từ ngày 06-12/8/2023 và gây hại trên tất cả các trà lúa trong tỉnh với mật độ cao, nhất là trà lúa trỗ trước 15/8/2023. Sâu non sâu đục thân 2 chấm lứa 5 tiếp tục gây hại nhẹ, tỷ lệ hại tăng. Rầy nâu, rầy lưng trắng lứa 5 tiếp tục gây hại trên các trà lúa, mật độ tăng nhanh trong điều kiện nắng mưa xen kẽ. Bệnh bạc lá, đốm sọc vi khuẩn tiếp tục gây hại trên những diện tích lúa lai bón thừa đạm, có bản lá to, mỏng; tỷ lệ bệnh tăng nhanh sau các trận mưa rào kèm theo mưa to, gió mạnh. Bệnh khô vằn tiếp tục gây hại trên các diện tích lúa cấy dày, khô hạn, bón phân không cân đối, tỷ lệ bệnh và diện tích nhiễm tăng. Đặc biệt, bệnh lùn sọc đen phương Nam có nguy cơ phát sinh, lây lan, gây hại trên diện rộng nếu không được điều tra, phát hiện và phòng trừ kịp thời, triệt để.
Trước tình hình trên, Sở Nông nghiệp và PTNT đã ban hành Công văn số 3916/SNN&PTNT-TT&BVTV ngày 05/8/2023 gửi Chủ tịch UBND các huyện, thị xã, thành phố đề nghị tập trung chỉ đạo thực hiện tốt công tác phòng trừ sâu bệnh bảo vệ năng suất, sản lượng lúa vụ Mùa năm 2023, với các nội dung, biện pháp cụ thể như sau:
Phân công cán bộ kỹ thuật xuống cơ sở xác định, phân loại trà lúa (theo thời gian trỗ), điều tra, dự báo chính xác thời điểm, mức độ phát sinh và gây hại của các đối tượng sâu bệnh, xây dựng hướng dẫn hoặc phương án phòng trừ, phối hợp với các xã, phường, thị trấn, thôn, bản tập trung tuyên truyền, giúp nông dân xác định rõ ràng từng đối tượng sâu bệnh và biện pháp phòng trừ hiệu quả ngay từ khi còn ở diện hẹp, không để sâu bệnh lây lan thành dịch. Đặc biệt lưu ý các trà lúa trỗ từ ngày 10- 20/8/2023.
Chỉ đạo Phòng Nông nghiệp và PTNT (hoặc Phòng Kinh tế), Trung tâm dịch vụ Nông nghiệp, Chủ tịch UBND các xã, Phường, Thị trấn và các phòng ban có liên quan tổ chức, chỉ đạo quyết liệt công tác phòng trừ sâu bệnh: tăng cường thông tin trên phương tiện truyền thông của thôn, xã, huyện, tổ chức giao ban theo cụm hoặc từng đơn vị cấp xã khi có nguy cơ sâu bệnh gây hại nặng để đề ra phương án, thời điểm, phương thức phòng trừ hiệu quả; huy động sự vào cuộc của các tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp và các doanh nghiệp nông nghiệp có tham gia liên kết sản xuất hoặc kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật, máy bay phun thuốc trên địa bàn để hỗ trợ nông dân.
Về các biện pháp kỹ thuật: (i) Đối với sâu cuốn lá nhỏ: Các trà lúa trỗ trước ngày 15/8 (đòng già đến trỗ báo) cần chỉ đạo phun triệt để từ ngày 06 - 12/8 bằng các lại thuốc đặc hiệu (lưu dẫn, nội hấp) như Clever 150 SC, Voliam Targo 630SC, Obaone 95WG, Vitako 40 WP, Patox 95 SP, Prevathon 5 SC, Dylan 2EC, , Bạch hổ 150 SC... Các trà lúa trỗ sau 20/8/2023 trở đi nếu phát hiện mật độ sâu cuốn lá nhỏ từ 20 con/m2 trở lên cần chỉ đạo phun càng sớm càng tốt và kết thúc trước 20/8/2023 bằng các loại thuốc đặc hiệu nêu trên. (ii) Đối với rầy nâu, rầy lưng trắng: Tập trung theo dõi trên diện tích lúa đã trỗ đến chín sữa, phun trừ khi rầy cám tuổi 1-3 đối với lúa giai đoạn trước trỗ khi mật độ từ 1.000 con/m2 bằng các thuốc Sutin 50 EC, Chatot 600WP, Chess 50 WG,… và từ 750 con/m2 giai đoạn lúa sau trỗ bằng một trong các loại thuốc Titan 600 WG, Bassa 50 EC, Nibas 50EC… nếu mật độ rầy quá cao cần phun kép 2 lần cách nhau 3-5 ngày. (iii) Đối với bệnh bạc lá, đốm sọc vi khuẩn: Cần thường xuyên thăm đồng, đặc biệt là sau những trận mưa giông phải kiểm tra, khoanh vùng đối với những diện tích lúa chớm bị bệnh những diện tích có nguy cơ cao. Sử dụng các loại thuốc Bảo vệ thực vật có hoạt chất Bismerthiazol, Copper huydroxide, Oxolinic acid, Thioddiazole zinc, Kasugamycin, Streptomycin, Ningnanmycin, Bronopol. (iv) Đối với bệnh lem lép hạt, bệnh khô vằn: Sử dụng Tilt super 300 EC, Anvil SC, Nevo 330 EC... để phun khi lúa trỗ thoát 100%. (v) Đối với bệnh Lùn sọc đen phương Nam: Điều tra, phát hiện, xác định mật độ rầy lưng trắng trên đồng ruộng để phun trừ rầy; kiểm tra, khoanh vùng những diện tích nghi nhiễm bệnh và đã bị bệnh để xử lý kịp thời theo quy trình phòng trừ bệnh lùn sọc đen hại lúa. Tiếp tục thu bắt mẫu rầy lưng trắng trưởng thành và những cây lúa có biểu hiện thấp lùn, lá xanh đậm, xoắn lá... gửi về Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật để gửi giám định virus lùn sọc đen.
Tăng cường kiểm tra việc kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật trên địa bàn, xử lý các trường hợp kinh doanh thuốc ngoài danh mục, thuốc quá hạn sử dụng, thuốc kém chất lượng… đặc biệt là tình trạng lợi dụng tình hình dịch bệnh để tăng giá thuốc. Ưu tiên khuyến cáo sử dụng những loại thuốc có hiệu lực cao đối với sâu bệnh và an toàn với con người, môi trường.
Giao Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chủ trì, phối hợp với các đơn vị có liên, dự tính, dự báo kịp thời diễn biến tình hình, hướng dẫn, đôn đốc thực hiện đảm bảo đầy đủ các điều kiện để phòng trừ sâu bệnh hại; tham mưu tổ chức kiểm tra việc triển khai, thực hiện công tác phòng trừ sâu bệnh tại các địa phương, đơn vị. Tổng hợp tình hình, báo cáo Chủ tịch UBND tỉnh.